दिल्ली : पंतप्रधान किसान सन्मान निधी योजना ही केंद्र सरकारची अत्यंत महत्वकांक्षी योजना आहे. या योजनेच्या माध्यमातून सरकार दरवर्षी शेतकऱ्यांना ६ हजार रुपयांची आर्थिक मदत करते. यामध्ये प्रत्येक चार महिन्याला २ हजार रुपयांचा हप्ता दिला जातो. आत्तापर्यंत २३ हप्ते शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा झाले आहेत. लवकरच २४ वा हप्ता देखील मिळणार असल्याची चर्चा आहे. दरम्यान, जर तुम्हाला पुढचा हप्ता हवा असेल तर महत्वाची कामे लवकर पूर्ण करावी लागतील, अन्यथा तुम्ही लाभापासून वंचित राहू शकता.

   पीएम-किसान योजनेत केवळ नावनोंदणी करणे पुरेसे नाही. हप्ता मिळवण्यासाठी शेतकऱ्यांना काही आवश्यक प्रक्रिया देखील पूर्ण कराव्या लागतात. सरकारच्या मते, जमिनीची पेरणी, बँक खात्यांशी आधार जोडणे आणि ई-केवायसी या तीन प्रमुख आवश्यकता आहेत. यापैकी कोणतीही अट पूर्ण न केल्यास हप्ता मिळण्यास विलंब होऊ शकतो.

 जमिनीची माहिती अचूक देणे
शेतकऱ्याच्या जमिनीची माहिती पीएम-किसान योजनेच्या नोंदींमध्ये अचूकपणे नोंदवली आणि सत्यापित केली जाणे आवश्यक आहे. जर जमिनीच्या नोंदी अद्ययावत नसतील किंवा योजनेच्या नोंदींमध्ये जमिनीची अपूर्ण माहिती असेल, तर शेतकऱ्याच्या हप्त्याच्या पेमेंटवर परिणाम होऊ शकतो. सरकारने हे देखील स्पष्ट केले आहे की, पीएम-किसान योजनेचा लाभ घेण्यासाठी जमिनीचे आधार बीजारोपण ही एक आवश्यक अट आहे.

आधार बँक खात्याशी जोडणं महत्वाचं
दुसरे प्रमुख कारण आधार आणि बँक खाती जोडणे हे असू शकते. पीएम-किसान योजनेचा निधी डीबीटी (थेट लाभ हस्तांतरण) द्वारे आधार-जोडलेल्या बँक खात्यांमध्ये हस्तांतरित केला जातो. जर शेतकऱ्याचे बँक खाते आधारशी जोडलेले नसेल, तर हप्त्यांच्या पेमेंटला विलंब होऊ शकतो. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये, सरकारने लोकसभेला माहिती दिली की ३०१८३६१ शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यांचे आधार बीजारोपण प्रलंबित आहे. यापैकी १०.४४ लाखांहून अधिक प्रकरणे उत्तर प्रदेशातील आणि अंदाजे १.३९ लाख प्रकरणे बिहारमधील होती.

ई-केवायसी पूर्ण करणं गरजेचं
हप्ता मिळण्यास विलंब होण्याचे तिसरे आणि सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे ई-केवायसीची अपूर्णता. सरकारने पीएम-किसान लाभार्थ्यांसाठी ई-केवायसी अनिवार्य केले आहे. शेतकरी पीएम-किसान वेबसाइटवर ओटीपीद्वारे ई-केवायसी पूर्ण करू शकतात. बायोमेट्रिक आणि फेस ऑथेंटिकेशनची सुविधा देखील उपलब्ध आहे. ऑनलाइन ई-केवायसीमध्ये काही समस्या आल्यास, जवळच्या सीएससी केंद्रातून मदत घेता येते.

या कारणांमुळे किती शेतकऱ्यांचे पेमेंट थकवले?
सरकारने संसदेत दिलेल्या माहितीनुसार, आवश्यक अटींची पूर्तता न केल्यामुळे जमीन पेरणीशी संबंधित १६ लाख ५२ हजार  ३७९ लाभार्थी, आधार-बँक पेरणीशी संबंधित २३ लाख ५३ हजार ७४८ लाभार्थी आणि ई-केवायसीशी संबंधित ३२ लाख ९४ हजार ६०९ लाभार्थी यांच्या देयकांवर परिणाम झाला आहे. हे स्पष्ट आहे की केवळ पीएम-किसानमध्ये नोंदणी करणे पुरेसे नाही. शेतकऱ्यांनी त्यांच्या नोंदी ठेवणे आणि आवश्यक पडताळणी पूर्ण करणे देखील आवश्यक आहे.

पुढच्या हप्त्यात अडचण येऊ नये म्हणून प्रक्रिया त्वरीत पूर्ण करा
जर तुमचा पीएम-किसानचा २०००  चा हप्ता तुमच्या खात्यात आला नसेल, तर प्रथम तुमची स्थिती तपासा. अधिकृत पीएम-किसान पोर्टलवरील "तुमची स्थिती जाणून घ्या" (Know Your Status) या पर्यायाद्वारे देयकाची माहिती मिळवता येते. येथे, शेतकरी देयकाची स्थिती, बँकेचे नाव, यूटीआर क्रमांक आणि खात्यात रक्कम जमा होण्याची तारीख यासारखी माहिती पाहू शकतात. तसेच, ई-केवायसी, आधार-बँक लिंकिंग आणि भू-रोपण यांची स्थिती नक्की तपासा. यापैकी कोणतीही प्रक्रिया अपूर्ण असल्यास, आगामी हप्त्यामध्ये कोणतीही अडचण येऊ नये म्हणून त्या त्वरित पूर्ण करा.